Laatste Nieuws

runwithcourage 2018 131Leefstijlverandering tijdens en na de behandeling van kanker

Veel mensen worden tijdens of na de behandeling van kanker geconfronteerd met een grote afname van beweging, door het (gedeeltelijk) stoppen met werken, verminderen van algemeen dagelijkse activiteiten zoals het huishouden of sportieve/ontspannende activiteiten. Dit leidt weer tot een afname van conditie, spierkracht en mogelijk tot kanker-gerelateerde vermoeidheid.

Meerdere wetenschappelijke studies hebben reeds de positieve effecten van sporten aangetoond, waarbij een toename in beweging leidt tot een verbetering of minder afname van de conditie en spierkracht, minder kans op hart- en vaatziekten en mogelijk zelfs minder kans op terugkeer van bijvoorbeeld prostaat en borstkanker in de toekomst.1,2

  1. Bonn SE, Sjolander A, Lagerros YT, et al. Physical activity and survival among men diagnosed with prostate cancer. Cancer Epidemiol Biomarkers Prev. 2015;24(1):57‐64. http://cebp.aacrjournals.org/content/24/1/57
  2. Schmid D, Leitzmann MF. Association between physical activity and mortality among breast cancer and colorectal cancer survivors: A systematic review and meta‐analysis. Ann Oncol. 2014;25(7):1293‐1311.

http://annonc.oxfordjournals.org/cgi/doi/10.1093/annonc/mdu012

Desondanks staan leefstijlprogramma’s (stoppen met roken/ gezond eten/training of sport programma’s, fysiotherapeutische coaching, voedingsadviezen, psychologische ondersteuning)  binnen de kankerzorg in Nederland nog in de kinderschoenen. Ook is het belangrijk om uit te zoeken voor wie welk programma geschikt is om ervoor te zorgen dat deelname aan leefstijlprogramma’s en het volgen hiervan te verbeteren.3

  1. Ormel HL, van der Schoot GGF, Sluiter WJ, Jalving M, Gietema JA, Walenkamp AME. Predictors of adherence to exercise interventions during and after cancer treatment: A systematic review. Psycho‐Oncology. 2018;27:713–724.

https://doi.org/10.1002/pon.4612

We weten dat leefstijl belangrijk is, maar toch zijn er nog vele vragen over hoe leefstijlprogramma’s ingepast moeten worden in de standaard kankerbehandeling.  Zo weten we bijvoorbeeld nog niet:

  • welk moment het meest gunstig is om te starten met een fysiek trainingsprogramma, tijdens of na behandeling met chemotherapie, bij patiënten met borst-, dikke darm- of teelbalkanker
  • of deelname aan oncologische revalidatie ervoor zorgt dat vrouwen die aanvullend hormonaal worden behandeld voor borstkanker aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen gaan voldoen
  • of het stimuleren van fysieke activiteit met een smartphone in combinatie met coaching van een fysiotherapeut op het bewegen tijdens of na de behandeling van kanker gunstig is

Zo zijn nog veel vragen onbeantwoord over leefstijlprogramma’s tijdens of na de behandeling van kanker en is er nog meer wetenschappelijk onderzoek nodig. Het is namelijk zo dat zorgverzekeraars zich willen baseren op wetenschappelijk bewijs, voordat verandering plaats kan vinden.

In Noord-Nederland lopen verschillende wetenschappelijke studies naar leefstijlprogramma’s tijdens of na de behandeling van kanker die gecoördineerd worden vanuit het UMCG.

Lopende wetenschappelijke onderzoeken in het UMCG

Op de afdeling Medische Oncologie in het UMCG, lopen verschillende wetenschappelijke onderzoeken:

-              ACT studie

-              I-MOVE studie

-              SMART-COACH studie

ACT studie:

Met de ACT studie onderzoeken we of er een verschil bestaat tussen het volgen van een beweegprogramma tijdens en na chemotherapie bij patiënten die behandeld worden voor borst-, teelbal- of dikke darm kanker.

Daarnaast onderzoeken we of:

  • • bewegen de conditie en spiermassa van patiënten verbetert;
  • • patiënten meer actief blijven na een tijd bewogen te hebben;
  • • bewegen positief inwerkt op de stofwisseling van patiënten;
  • • bewegen de kans op hart- en vaatziekten beperkt.

En natuurlijk onderzoeken we of bewegen de kwaliteit van leven verbetert.

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT01642680?term=Walenkamp&rank=2

I-Move studie:

Met de I-MOVE studie wordt beweging door middel van oncologische revalidatie gestimuleerd, bij patiënten met borstkanker die anti-hormonale therapie krijgen en overgewicht of obesitas hebben, “I-Move”

Doel: We willen onderzoeken of het beweegprogramma van de oncologische revalidatie, dat op basis van de patiënt haar voorkeuren en afgestemd op haar specifieke situatie, haar kan ondersteunen om zoveel te bewegen dat zij 12 weken later aan de richtlijnen voor gezond bewegen voldoet of blijft voldoen.

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT02424292?term=Walenkamp&rank=6

SMART-COACH studie:

Met de SMART-COACH studie onderzoeken we het effect van het zelf bijhouden en stimuleren van lichamelijke activiteit met de smartphone applicatie ‘RunKeeper’ in combinatie met coaching van een fysiotherapeut op het beweeggedrag tijdens of na de behandeling van kanker.

https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03128333?term=Walenkamp&recrs=ab&rank=2

Huidige ondersteuning op het gebied van leefstijl rondom de behandeling van kanker  in Nederland:

Goed om te weten hoe het momenteel geregeld is met leefstijl tijdens en na de kankerbehandeling.

Oncologische revalidatie (Beatrixoord, Refaja ziekenhuis, Delfzicht ziekenhuis):

Alleen bij meervoudige problematiek (hulpvragen  twee of meer vlakken: conditie/kracht, voeding & diëtiek of psychologische ondersteuning).nadat uw eigen risico is aangesproken. In 2018 is het eigen risico €385.

Fysiotherapie

U kunt zelf een afspraak maken bij een (oncologisch) fysiotherapeut in de buurt of u kunt een verwijzing hiervoor vragen bij uw huisarts. Vergoeding voor training bij een fysiotherapeut is afhankelijk van uw (aanvullende) verzekering. Helaas wordt fysiotherapie tijdens of na de behandeling van kanker door de meeste verzekeraars niet vergoed vanuit de basisverzekering en zal de vergoeding afhangen van uw aanvullende verzekering. U kunt dit het beste controleren bij uw eigen zorgverzekering of de fysiotherapie wel of niet vergoed wordt.

Voedingsadviezen:

Op verwijzing van uw huisarts kunt u terecht bij een diëtiste. De eerste 3 uur worden vergoed vanuit de basisverzekering, nadat uw eigen risico is aangesproken. In 2018 is het eigen risico €385.